Rugendas

Capoeira is een vechtkunst ontstaan in Brazilië door Afrikaanse slaven. De echte geschiedenis van deze kunst is onduidelijk, maar de meesten geloven onderstaand verhaal.

In de jaren 1500 werden vele West-Afrikanen als slaven naar Brazilië gebracht door de Portugezen. Ze waren ver van huis, maar hun cultuur en wens naar vrijheid waren ze niet verloren. Om hun vrijheid te winnen, begonnen ze technieken te ontwikkelen om zich te verdedigen en te kunnen ontsnappen.

De slaven mochten uiteraard geen vechtsporten beoefenen, dus moest de ontwikkeling en het beoefenen van deze kunst in het geniep gebeuren. De meest natuurlijke vermomming was een dans, aangezien dans en zang populaire expressievormen zijn in Afrika. Zo ontwikkelden deze "slaven" een manier om hun aanvals- en verdedigingstechnieken te oefenen met muziek, zang en dans.

Alhoewel capoeira een onschuldige dans leek, oefenden de dansers of "capoerista's" dodelijke vechttechnieken. De vermomming en sluwheid maken dat capoeira verschilt van de andere vechtkunsten.
Veel trappen en sommige bewegingen die gebruikt worden in capoeira zijn ook te vinden in andere vechtsporten, maar het verschil is de manier waarop. In capoeira worden vele schijnbewegingen gebruikt. En ook al lijkt een beweging gracieus, toch kan die heel gevaarlijk zijn.

Capoeira wordt normaal beoefend in een cirkel van mensen, "roda" genoemd. De mensen die in de cirkel staan, zijn meestal andere capoeirista's aan het wachten om te "spelen". Deze mensen worden geacht de energie aan de roda te geven door in de handen te klappen en te zingen als antwoord op het gezang van de persoon die de roda leidt.

Er worden verschillende instrumenten gebruikt in een capoeira roda: een agogô, een pandeiro (tamboerijn), een atabaque (zoals een conga) en -belangrijkst- de berimbau.

Elk instrument draagt bij tot de energie in de roda, maar de berimbau leidt. De berimbau zegt aan de spelers in de roda hoe ze moeten spelen: vlug of traag, agressief of niet … De berimbau begint en beëindigt de roda. Alle andere instrumenten volgen zijn ritme.

Initieel was er slechts een "capoeirastijl", de originele stijl gebruikt als expressiemiddel van de Afrikaanse slaven, ver van huis. Met deze capoeirastijl zochten ze schoonheid en vrijheid, beweging en dans en ook een wapen om hen te beschermen tegen de gevaren van een leven in gevangenschap.

Mestre Bimba

Wanneer de slaven hun vrijheid verkregen, begeleidde capoeira hen uit de slavernij in de maatschappij. Eenmaal buiten zijn culturele roots, begon capoeira zich te ontwikkelen van een viering van vrijheid tot een bloederig straatgevecht. De capoeirista werd niet langer gezien als een vrijheidsstrijder en held, maar eerder gevreesd als crimineel. Op dat moment bestempelde de overheid het beoefenen van capoeira als illegaal. Alleen al kennis hebben van de kunst werd strafbaar. Door het officiële verbod raakte het beoefenen van capoeira in onbruik in de meeste Braziliaanse steden.

Enkel in Bahia bleef capoeira leven en van daaruit herleefde ook de capoeira. In het begin van de 20ste eeuw werd capoeira gered door Mestre Bimba. Nadat een aantal buitenlandse diplomaten onder de indruk waren van een capoeirademonstratie gegeven door Bimba en zijn leerlingen, besliste de Braziliaanse overheid capoeira te erkennen als een unieke, in Brazilië ontstane kunstvorm die bescherming verdient.

Mestre Bimba opende de eerste legale capoeiraschool in 1932. Hij ontwikkelde een nieuwe capoeirastijl gekend als "Regional". Deze stijl bracht structuur en goede onderwijsmethoden bij aan de capoeirakunst, maar verminderde wat het gebruik van muziek en speelse bewegingen.

Beoefenaars van deze -andere- capoeirastijl vonden dat een essentieel aspect van de capoeirakunst verloren ging naarmate de stijl "Regional" zich meer verspreide onder Bimba en zijn leerlingen. Voor hen was capoeira zijn roots aan het verliezen door het te veel benadrukken van de sport en de oefeningen. Zij -daarentegen- benadrukken capoeira als kunst waarin muziek en speelse bewegingen de sleutel vormen tot het begrijpen van de echt natuur en geest van de capoeira - een uitdrukking van mensen in een strijd voor vrijheid en zelfkennis.

De Batizado is een groot, traditioneel capoeirafeest. De nieuwe leerlingen krijgen hun apelido (bijnaam) en een nieuwe koord. Voor oudere leerlingen is dit het moment om een hogere graad te verkrijgen.